پروژه انیمیشن «زیر آسمان زمزمه» یکی از پروژه‌های تولیدی در حوزه انیمیشن استاپ موشن است که بخشی از ظرفیت‌های هنری و تولیدی کیاگستر در زمینه انیمیشن را به نمایش می‌گذارد. این پروژه علاوه بر تجربه عملی در تولید یک اثر انیمیشن، در تعامل نزدیک با دانشجویان دانشگاه هنر اصفهان و هنرستان‌ها شکل گرفته و بستری برای ارتباط میان آموزش، تجربه حرفه‌ای و فرآیند واقعی تولید انیمیشن فراهم کرده است.

«زیر آسمان زمزمه» با بهره‌گیری از تکنیک ترکیبی استاپ موشن و انیمیشن دوبعدی فریم‌به‌فریم در حال تولید است. این ترکیب به پروژه اجازه می‌دهد ظرفیت‌های فیزیکی و ملموس استاپ موشن را در کنار انعطاف و بیان تصویری انیمیشن دوبعدی به کار بگیرد.

تیم تولید این پروژه متشکل از ۱۲ نفر از دانشجویان دانشگاه هنر اصفهان است و پروژه در حال حاضر در مرحله پیش‌تولید قرار دارد. فیلمنامه و دکوپاژ به طور کامل تدوین و نهایی شده و هم‌زمان فرآیند طراحی شخصیت‌ها، طراحی فضاها، ساخت عناصر صحنه و آماده‌سازی بخش‌های مختلف تولید در حال انجام است.

موضوع آن مربوط به یک کودک مبتلا به اوتیسم است. فیلمنامه و دکوپاژ پروژه به طور کامل تدوین و نهایی شده و مراحل طراحی شخصیت‌ها، فضاها و صحنه‌ها در حال تکمیل است.

در تولید یک انیمیشن استاپ موشن، شخصیت فقط یک طراحی روی کاغذ نیست؛ طراحی باید از ابتدا با امکان ساخت فیزیکی و حرکت دادن عروسک هماهنگ باشد. به همین دلیل، یکی از مراحل مهم پیش‌تولید، تبدیل طراحی دوبعدی شخصیت به یک عروسک قابل انیمیت (Stop Motion Puppet) است.

فرآیند ساخت عروسک می‌تواند با طراحی و مجسمه‌سازی مدل اولیه (Sculpt) آغاز شود. سپس بر اساس نیازهای حرکتی شخصیت، ساختار داخلی یا آرماتور (Armature) طراحی و آماده می‌شود تا عروسک بتواند در مقابل دوربین در وضعیت‌های مختلف قرار بگیرد. در نمونه‌های حرفه‌ای، بسته به طراحی و نیاز پروژه، از موادی مانند سیم، فلز، سیلیکون، لاتکس، رزین و قطعات چاپ سه‌بعدی نیز استفاده می‌شود.

در «زیر آسمان زمزمه» نیز فرآیند ساخت فیزیکی شخصیت‌ها بخشی از پیش‌تولید پروژه است. سر عروسک‌ها، قطعات و متریال مورد نیاز برای ساخت خانه، درخت، وسایل و سایر عناصر محیطی در حال آماده‌سازی و ساخت هستند تا دنیای پروژه پیش از ورود به مرحله تصویربرداری به شکل فیزیکی آماده شود.

این بخش از فرآیند، صرفاً ساخت چند مدل و وسیله نیست؛ زیرا هر عنصر باید از نظر ابعاد، جنس، رنگ، بافت و نحوه قرارگیری در قاب دوربین با طراحی نهایی اثر هماهنگ باشد.

هم‌زمان با ساخت عروسک‌ها، طراحی شخصیت‌های «زیر آسمان زمزمه» در حال تکمیل است. طراحی شخصیت در این پروژه با توجه به تکنیک ترکیبی اثر انجام می‌شود تا شخصیت‌ها هم در بخش استاپ موشن قابلیت ساخت و انیمیت داشته باشند و هم در بخش انیمیشن دوبعدی فریم‌به‌فریم بتوانند با زبان بصری پروژه هماهنگ باشند.

در کنار شخصیت‌ها، طراحی و ساخت محیط نیز بخش مهمی از پیش‌تولید را تشکیل می‌دهد. خانه، درخت‌ها، وسایل و سایر پراپ‌ها و عناصر صحنه (Props) به صورت فیزیکی آماده می‌شوند تا در زمان تصویربرداری بتوان از آن‌ها در ساخت قاب‌های استاپ موشن استفاده کرد.

در واقع، پیش‌تولید این پروژه از مرحله طراحی بصری عبور کرده و وارد مرحله‌ای شده است که طراحی‌ها به عروسک، ماکت، دکور، پراپ و عناصر فیزیکی قابل تصویربرداری تبدیل می‌شوند.

یکی از ویژگی‌های «زیر آسمان زمزمه»، استفاده از انیمیشن ترکیبی (Mixed Media / Hybrid Animation) است. در این روش، تصویر نهایی تنها حاصل یک تکنیک واحد نیست و بخش‌هایی از روایت با استفاده از استاپ موشن و بخش‌هایی با انیمیشن دوبعدی فریم‌به‌فریم ساخته می‌شوند.

در بخش دوبعدی، طراحی و ساخت فریم‌ها به صورت مرحله‌ای در حال انجام است تا حرکت‌ها و عناصر دوبعدی بتوانند در کنار تصاویر استاپ موشن قرار بگیرند و در نهایت یک زبان بصری یکپارچه ایجاد کنند.

این نوع ترکیب تکنیک‌ها نیازمند هماهنگی دقیق میان طراحی، حرکت، زمان‌بندی، قاب‌بندی و مراحل پس‌تولید است؛ زیرا عناصر ساخته‌شده با روش‌های مختلف باید در نهایت در یک تصویر واحد قرار بگیرند.

پس از تکمیل طراحی‌ها، ساخت عروسک‌ها، آماده‌سازی دکور و ساخت پراپ‌ها، پروژه وارد مرحله تولید می‌شود. در این مرحله، صحنه استاپ موشن (Stop Motion Set) بر اساس دکوپاژ و طراحی‌های نهایی چیده خواهد شد.

عناصر محیطی در جای خود قرار می‌گیرند، عروسک‌ها آماده می‌شوند و دوربین بر اساس قاب‌های تعیین‌شده تنظیم می‌شود. سپس انیماتور با جابه‌جایی بسیار جزئی عروسک، در هر مرحله یک فریم ثبت می‌کند.

با تکرار این فرآیند، مجموعه‌ای از تصاویر پشت سر هم شکل می‌گیرد که در کنار یکدیگر حرکت شخصیت و عناصر صحنه را ایجاد می‌کنند. در پروژه‌های استاپ موشن حرفه‌ای، همین فرآیند فریم‌به‌فریم امکان کنترل دقیق حرکت، بازی شخصیت و جزئیات صحنه را فراهم می‌کند. برای نمونه، استودیوهایی مانند LAIKA بخش بزرگی از تولید خود را بر همین ترکیب میان ساخت فیزیکی عروسک، طراحی صحنه و تصویربرداری فریم‌به‌فریم بنا کرده‌اند.

در «زیر آسمان زمزمه»، این مرحله نقطه اتصال میان تمام بخش‌های پیش‌تولید و تولید خواهد بود؛ یعنی طراحی شخصیت، ساخت عروسک، ساخت دکور، طراحی صحنه، دکوپاژ و انیمیت در مقابل دوربین به یکدیگر متصل می‌شوند

یکی از جنبه‌های مهم این پروژه، حضور و مشارکت ۱۲ نفر از دانشجویان دانشگاه هنر اصفهان در فرآیند تولید است. همکاری در یک پروژه واقعی استاپ موشن، امکان مواجهه نزدیک دانشجویان با فرآیندهایی مانند طراحی شخصیت، ساخت عروسک، طراحی و ساخت صحنه، ساخت پراپ، انیمیت، تصویربرداری و مراحل تکمیل یک اثر انیمیشن را فراهم می‌کند.

از این منظر، «زیر آسمان زمزمه» تنها یک پروژه تولید انیمیشن نیست؛ بلکه نمونه‌ای از تعامل میان استودیو، دانشگاه، دانشجویان و ظرفیت‌های آموزشی و هنری است. این همکاری می‌تواند تجربه‌ای نزدیک‌تر به فضای واقعی تولید را برای هنرجویان و دانشجویان ایجاد کند و هم‌زمان ظرفیت‌های تولیدی کیاگستر را در حوزه انیمیشن به نمایش بگذارد.

«زیر آسمان زمزمه» در چه مرحله‌ای است؟

در حال حاضر پروژه در مرحله پیش‌تولید انیمیشن قرار دارد. فیلمنامه و دکوپاژ پروژه نهایی شده و فرآیند طراحی و ساخت در بخش‌های مختلف در جریان است.

• ساخت و آماده‌سازی سر عروسک‌ها
• آماده‌سازی متریال و عناصر فیزیکی خانه و محیط
• ساخت درخت‌ها و سایر عناصر صحنه
• ساخت وسایل و پراپ‌های مورد نیاز
• تکمیل طراحی شخصیت‌ها
• آماده‌سازی بخش‌های انیمیشن دوبعدی فریم‌به‌فریم
• آماده‌سازی دکور و صحنه برای ورود به مرحله تصویربرداری

پس از تکمیل این مراحل، تیم وارد فرآیند چیدمان صحنه، نورپردازی، تنظیم دوربین و تصویربرداری استاپ موشن خواهد شد.

هدف این است که تمام اجزای فیزیکی و بصری پیش از آغاز تصویربرداری به سطحی برسند که تیم بتواند با تکیه بر دکوپاژ نهایی، حرکت شخصیت‌ها و اتفاقات داستان را به صورت فریم‌به‌فریم ثبت کند.

«زیر آسمان زمزمه» برای ما صرفاً یک تجربه تولید استاپ موشن نیست؛ چشم‌انداز این پروژه، تولید اثری است که بتواند از مرزهای یک پروژه دانشجویی و آموزشی فراتر برود و در مسیر حضور در جشنواره‌های معتبر بین‌المللی انیمیشن قرار بگیرد. هدف ما این است که این اثر پس از تکمیل، امکان حضور در رویدادهایی مانند جشنواره بین‌المللی فیلم انیمیشن انسی و دیگر جشنواره‌های معتبر سینمای انیمیشن در جهان را پیدا کند و بتواند در کنار آثار برجسته این حوزه دیده شود.

حضور در جشنواره‌های بین‌المللی و کسب جوایز، بخشی از چشم‌انداز بلندمدت پروژه است؛ اما مهم‌تر از آن، خلق اثری است که از نظر داستان، طراحی شخصیت، ساخت عروسک، طراحی صحنه، انیمیشن و کیفیت فنی تولید استاندارد قابل‌قبولی برای ارائه در سطح بین‌المللی داشته باشد. جشنواره انسی به عنوان یکی از مهم‌ترین رویدادهای تخصصی سینمای انیمیشن، هر سال میزبان آثاری در تکنیک‌ها و سبک‌های متنوع است و بخش مسابقه فیلم‌های کوتاه آن نیز یکی از مسیرهای مهم دیده‌شدن آثار انیمیشن در سطح جهانی محسوب می‌شود.

بر همین اساس، «زیر آسمان زمزمه» از مرحله پیش‌تولید با نگاه به یک اثر قابل ارائه در عرصه بین‌المللی پیش می‌رود؛ اثری که در آن ظرفیت‌های هنری دانشجویان، تجربه تولیدی کیاگستر و امکانات استودیویی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.

برای شناخت بهتر ظرفیت‌های این تکنیک، می‌توان به برخی از آثار و استودیوهای مطرح استاپ موشن در جهان نگاه کرد؛ آثاری که نشان می‌دهند چگونه ترکیب عروسک‌سازی، طراحی و ساخت دکور، نورپردازی، انیمیت فریم‌به‌فریم و روایت سینمایی می‌تواند یک دنیای کاملاً ملموس و منحصربه‌فرد خلق کند.

یکی از جنبه‌های مهم این پروژه، حضور و مشارکت ۱۲ نفر از دانشجویان دانشگاه هنر اصفهان در فرآیند تولید است. همکاری در یک پروژه واقعی استاپ موشن، امکان مواجهه نزدیک دانشجویان با فرآیندهایی مانند طراحی شخصیت، ساخت عروسک، طراحی و ساخت صحنه، ساخت پراپ، انیمیت، تصویربرداری و مراحل تکمیل یک اثر انیمیشن را فراهم می‌کند.

از این منظر، «زیر آسمان زمزمه» تنها یک پروژه تولید انیمیشن نیست؛ بلکه نمونه‌ای از تعامل میان استودیو، دانشگاه، دانشجویان و ظرفیت‌های آموزشی و هنری است. این همکاری می‌تواند تجربه‌ای نزدیک‌تر به فضای واقعی تولید را برای هنرجویان و دانشجویان ایجاد کند و هم‌زمان ظرفیت‌های تولیدی کیاگستر را در حوزه انیمیشن به نمایش بگذارد.

«زیر آسمان زمزمه» در چه مرحله‌ای است؟

در حال حاضر پروژه در مرحله پیش‌تولید انیمیشن قرار دارد. فیلمنامه و دکوپاژ پروژه نهایی شده و فرآیند طراحی و ساخت در بخش‌های مختلف در جریان است.

• ساخت و آماده‌سازی سر عروسک‌ها
• آماده‌سازی متریال و عناصر فیزیکی خانه و محیط
• ساخت درخت‌ها و سایر عناصر صحنه
• ساخت وسایل و پراپ‌های مورد نیاز
• تکمیل طراحی شخصیت‌ها
• آماده‌سازی بخش‌های انیمیشن دوبعدی فریم‌به‌فریم
• آماده‌سازی دکور و صحنه برای ورود به مرحله تصویربرداری

پس از تکمیل این مراحل، تیم وارد فرآیند چیدمان صحنه، نورپردازی، تنظیم دوربین و تصویربرداری استاپ موشن خواهد شد.

هدف این است که تمام اجزای فیزیکی و بصری پیش از آغاز تصویربرداری به سطحی برسند که تیم بتواند با تکیه بر دکوپاژ نهایی، حرکت شخصیت‌ها و اتفاقات داستان را به صورت فریم‌به‌فریم ثبت کند.

نگاهی به نمونه‌های مطرح استاپ موشن در جهان

برای شناخت بهتر ظرفیت‌های تکنیک استاپ موشن، می‌توان به آثار و استودیوهای شناخته‌شده این حوزه نگاه کرد. آثاری که نشان می‌دهند چگونه عروسک‌سازی، طراحی صحنه، ساخت دکور و انیمیت فریم‌به‌فریم می‌توانند به خلق جهان‌های سینمایی منحصربه‌فرد منجر شوند.

Wallace & Gromit یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های استاپ موشن جهان است که توسط Aardman تولید شده و این استودیو همچنان یکی از نام‌های مهم در تولید انیمیشن استاپ موشن محسوب می‌شود.

Aardman – Film, TV & Games

Coraline از نمونه‌های برجسته استاپ موشن است که توسط LAIKA ساخته شده و استفاده گسترده آن از فناوری‌های جدید در کنار تکنیک سنتی استاپ موشن، از جمله چاپ سه‌بعدی برای ساخت چهره‌های جایگزین، آن را به یکی از نمونه‌های مهم این حوزه تبدیل کرده است.

LAIKA – Coraline: Hidden Worlds

The Nightmare Before Christmas به کارگردانی هنری سلیک نیز یکی از آثار شاخص تاریخ انیمیشن استاپ موشن است که همچنان به عنوان نمونه‌ای شناخته‌شده از این تکنیک مورد توجه قرار می‌گیرد.

Disney – The Nightmare Before Christmas

Wallace & Gromit: The Curse of the Were-Rabbit نیز نخستین فیلم بلند Wallace & Gromit بود و در سال ۲۰۰۵ موفق به دریافت جایزه اسکار بهترین فیلم انیمیشن شد.

Aardman – The Curse of the Were-Rabbit

زیر آسمان زمزمه» در نقطه‌ای شکل می‌گیرد که هنر، ساخت فیزیکی، انیمیشن و تجربه آموزشی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. از طراحی اولیه شخصیت و ساخت سر عروسک گرفته تا ساخت خانه، درخت و وسایل صحنه، و از طراحی فریم‌های دوبعدی تا چیدن دکور و تصویربرداری فریم‌به‌فریم، هر مرحله بخشی از مسیر ساخت دنیای این انیمیشن است.

این پروژه در کنار روایت داستانی خود، فرصتی برای نمایش بخشی از توانمندی‌های تولید انیمیشن کیاگستر و زیرساخت‌های استودیویی آن و همچنین ایجاد تجربه عملی برای دانشجویان و هنرجویان علاقه‌مند به انیمیشن است؛ تجربه‌ای که در نهایت قرار است از میان مجموعه‌ای از طراحی‌ها، عروسک‌ها، دکورها و فریم‌های تصویربرداری‌شده، به یک اثر انیمیشن کامل تبدیل شود.

اگر به انیمیشن، استاپ موشن و تجربه فعالیت در یک تیم تولید حرفه‌ای علاقه‌مندید و دوست دارید در پروژه‌های «زیر آسمان زمزمه» یا پروژه‌های مشابه کیاگستر با ما همراه شوید، از طریق صفحه اینستاگرام ما در ارتباط باشید.

فرصت‌های همکاری، فراخوان‌ها و اطلاعیه‌های مربوط به پروژه‌ها را در اینستاگرام کیاگستر اعلام خواهیم کرد.

شاید پروژه بعدی، فرصتی برای همکاری با شما باشد.